Một số quy định về giếng khơi Việt Nam


Người Việt đã biết đào giếng và sử dụng nước giếng từ rất sớm đến khi vào Đàng trong lại được thừa hưởng kĩ thuật đào giếng của người Chăm nên ở đâu cũng thấy có giếng đào.
Giếng của người Việt là giếng tròn, được xếp bằng đá hoặc bằng gạch vồ là chủ yếu. Nhưng nếu là đá thì cạnh ngắn nhất của ciên đá sẽ được xếp ra ngoài. Cũng có giếng kê ngang viên gạch. Nhung cũng có giếng xếp gạch hình chữ V tạo nên những lớp sóng như vẩy cá. Còn giếng của người Chăm hình vuông, chủ yếu được xây dụng bằng đá núi, gạch vồ hoặc đá tổ ong, ở giữ có lớp hồ để dính kết. Gạch lát ngang nhưng cạnh lớn nhất đưa ra phái ngoài, cả đá cũng vậy.
Dù là giếng Chăm hay giếng Việt thì cũng có chung một quan niệm là “cải ấp bất cải tỉnh”tức là thay đổi chỗ ở chứ không thay đổi giếng đào vì giếng đào không phải dễ và đụng chạm đến những quan niệm về đất đai phong thuỷ. Cũng có nơi dân còn quan niệm mồi giếng có một vị thần giếng trú ngụ. Cho nên khi muốn lấp thì phải lấy một cây tre đã thông hết các mắt để vị thần đó còn có thể đi ra đi vào và lấp giếng cũng phải làm lễ cúng thần để nói rõ nguyên do.

(Y2k – sưu tầm từ Tạp chí nghiên cứu lịch sử số 342 trang 19-26)